Tê một bên mặt có nguy hiểm không?

Tê một bên mặt có nguy hiểm không? là câu hỏi cần được xem xét thận trọng vì cảm giác tê, châm chích hoặc giảm cảm giác ở một bên mặt có thể đến từ nguyên nhân nhẹ như kích thích dây thần kinh, căng cơ vùng cổ hàm, nhưng cũng có thể liên quan đến tình trạng thần kinh cần xử trí sớm. Bài viết này giúp người đọc nhận biết dấu hiệu cảnh báo và chuẩn bị tốt hơn khi đi khám, không thay thế chẩn đoán của bác sĩ.

Tê một bên mặt là tình trạng như thế nào?

Tê một bên mặt thường được mô tả là cảm giác kiến bò, châm chích, nóng rát, nặng mặt hoặc giảm cảm giác ở má, môi, cằm, quanh mắt hay nửa mặt. Triệu chứng có thể xuất hiện từng đợt, kéo dài vài phút, vài giờ hoặc dai dẳng nhiều ngày tùy nguyên nhân.

ADS

Bác sĩ

Bác sĩ Chuyên khoa I Võ Thị Hồng Ngọc

Bác sĩ Chuyên khoa I Võ Thị Hồng Ngọc là bác sĩ Y học cổ truyền tại TP.HCM, có kinh nghiệm trong châm cứu, cơ xương khớp, phục hồi vận động và hỗ trợ điều trị các bệnh lý thường gặp theo định hướng Đông y.

Xem hồ sơ →

Vùng mặt được chi phối bởi nhiều dây thần kinh, trong đó dây thần kinh sinh ba liên quan nhiều đến cảm giác ở mặt, còn dây thần kinh mặt liên quan đến vận động cơ mặt. Vì vậy, khi bị tê một bên mặt, cần chú ý xem có kèm méo miệng, yếu tay chân, nói khó, đau đầu dữ dội hoặc nhìn mờ hay không.

Nguyên nhân thường gặp gây tê một bên mặt

Kích thích hoặc chèn ép dây thần kinh có thể gây tê khu trú ở một vùng mặt, đôi khi đi kèm đau nhói, đau như điện giật hoặc tăng cảm giác khi chạm vào da. Một số trường hợp liên quan đến vấn đề răng hàm mặt, viêm xoang, rối loạn khớp thái dương hàm hoặc căng cơ vùng cổ vai gáy.

Đau nửa đầu migraine đôi khi gây rối loạn cảm giác thoáng qua, bao gồm tê mặt, tê môi hoặc tê tay trước hay trong cơn đau đầu. Người bệnh có thể kèm buồn nôn, sợ ánh sáng, sợ tiếng động hoặc nhìn thấy chớp sáng. Tuy nhiên, không nên tự kết luận là migraine nếu đây là lần đầu xuất hiện triệu chứng.

Rối loạn chuyển hóa và thiếu hụt dinh dưỡng như hạ đường huyết, thiếu vitamin B12, rối loạn điện giải hoặc tác dụng phụ của thuốc cũng có thể gây tê bì. Các nguyên nhân này thường cần xét nghiệm và đánh giá bệnh sử để xác định.

Đột quỵ hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua là nhóm nguyên nhân cần đặc biệt cảnh giác. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, đột quỵ là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn tật trên toàn cầu. Với triệu chứng thần kinh xuất hiện đột ngột, thời gian xử trí càng sớm càng quan trọng.

Dấu hiệu cảnh báo cần đi cấp cứu

Cần gọi cấp cứu hoặc đến cơ sở y tế ngay nếu tê một bên mặt xuất hiện đột ngột, nhất là khi kèm méo miệng, yếu hoặc tê một bên tay chân, nói khó, lú lẫn, chóng mặt dữ dội, mất thăng bằng, nhìn mờ, đau đầu dữ dội bất thường hoặc ngất.

Có thể ghi nhớ nguyên tắc FAST trong nhận biết đột quỵ: Face là mặt méo lệch, Arm là yếu tay, Speech là nói khó, Time là cần gọi cấp cứu ngay. Đây không phải công cụ chẩn đoán tại nhà, nhưng giúp người bệnh không bỏ lỡ thời điểm vàng khi có dấu hiệu nguy hiểm.

Khi nào nên đặt lịch khám chuyên khoa?

Nếu tê một bên mặt tái phát nhiều lần, kéo dài hơn vài giờ, tăng dần, kèm đau đầu, đau tai, đau răng, tê tay chân, mất ngủ hoặc ảnh hưởng ăn uống, nên đi khám sớm. Bác sĩ có thể khai thác thời điểm khởi phát, vùng tê, yếu tố làm tăng giảm triệu chứng và các bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu.

Tùy tình huống, người bệnh có thể được khám thần kinh, kiểm tra cảm giác, vận động cơ mặt, đo huyết áp, xét nghiệm đường huyết, vitamin B12, điện giải hoặc chỉ định chẩn đoán hình ảnh khi nghi ngờ tổn thương thần kinh trung ương. Việc thăm khám giúp phân biệt nguyên nhân lành tính với tình trạng cần điều trị khẩn.

Người bệnh nên theo dõi gì trước khi đi khám?

Trước khi đi khám, nên ghi lại thời điểm bắt đầu tê, vùng tê chính xác, triệu chứng đi kèm, thuốc đang dùng, bệnh nền và các yếu tố xảy ra trước đó như mất ngủ, căng thẳng, làm răng, nhiễm siêu vi, đau đầu hoặc chấn thương. Thông tin càng cụ thể, bác sĩ càng dễ định hướng nguyên nhân.

Không nên tự dùng thuốc chống viêm, thuốc giảm đau thần kinh, thuốc an thần hoặc thuốc truyền miệng khi chưa được chỉ định. Nếu có dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ, không chờ triệu chứng tự hết và không tự lái xe đến bệnh viện.

Cách chăm sóc an toàn khi chưa có dấu hiệu cấp cứu

Nếu triệu chứng nhẹ, không xuất hiện đột ngột và không kèm yếu liệt, người bệnh có thể nghỉ ngơi, uống đủ nước, tránh rượu bia, ngủ đủ và hạn chế căng thẳng trong lúc chờ khám. Trường hợp nghi liên quan răng hàm mặt, đau xoang hoặc đau tai, nên khám đúng chuyên khoa để tránh điều trị sai hướng.

Kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu, bỏ thuốc lá và vận động phù hợp là những yếu tố quan trọng giúp giảm nguy cơ bệnh lý mạch máu não. Với người có bệnh nền, việc tái khám định kỳ cần được duy trì ngay cả khi triệu chứng tê mặt đã giảm.

Câu hỏi thường gặp

Tê một bên mặt có phải luôn là đột quỵ không?

Không phải mọi trường hợp tê một bên mặt đều là đột quỵ. Tuy nhiên, nếu triệu chứng xuất hiện đột ngột hoặc đi kèm méo miệng, yếu tay chân, nói khó, nhìn mờ, chóng mặt dữ dội, cần đi cấp cứu ngay để được đánh giá kịp thời.

Tê mặt do căng thẳng có nguy hiểm không?

Căng thẳng, mất ngủ hoặc thở nhanh có thể làm cảm giác tê rõ hơn ở một số người, nhưng không nên tự quy kết nếu triệu chứng mới xuất hiện, kéo dài hoặc tái phát. Cần khám khi có dấu hiệu bất thường hoặc bệnh nền tim mạch, chuyển hóa.

Tê một bên mặt nên khám chuyên khoa nào?

Người bệnh có thể bắt đầu với chuyên khoa nội thần kinh hoặc cơ sở y tế có khả năng đánh giá cấp cứu nếu triệu chứng đột ngột. Nếu kèm đau răng, đau hàm, đau xoang hoặc đau tai, bác sĩ có thể phối hợp thêm chuyên khoa răng hàm mặt hoặc tai mũi họng.

Có nên xoa bóp khi bị tê một bên mặt?

Không nên xoa bóp mạnh hoặc bấm huyệt khi chưa rõ nguyên nhân, đặc biệt nếu tê xuất hiện đột ngột. Xoa bóp không thay thế thăm khám và có thể làm chậm xử trí trong trường hợp liên quan đến thần kinh hoặc mạch máu não.

Thông tin trong bài chỉ nhằm mục đích tham khảo. Khi tê một bên mặt xuất hiện đột ngột, kéo dài hoặc kèm dấu hiệu thần kinh bất thường, hãy đi khám hoặc gọi cấp cứu để được đánh giá kịp thời.