Hay quên, giảm trí nhớ có phải dấu hiệu bệnh thần kinh?

Hay quên, giảm trí nhớ có phải dấu hiệu bệnh thần kinh? là băn khoăn phổ biến, nhất là khi người bệnh thường xuyên quên lịch hẹn, quên đồ, khó tập trung hoặc phải hỏi lại nhiều lần. Giảm trí nhớ có thể liên quan đến thiếu ngủ, căng thẳng, thuốc, bệnh chuyển hóa, trầm cảm, nhưng cũng có thể là dấu hiệu cần đánh giá thần kinh. Bài viết cung cấp thông tin y tế tham khảo, không thay thế chẩn đoán của bác sĩ.

Hay quên và giảm trí nhớ khác nhau như thế nào

Hay quên đôi khi xảy ra ở người khỏe mạnh, ví dụ quên chìa khóa, quên một việc nhỏ khi đang bận hoặc mất tập trung do thiếu ngủ. Giảm trí nhớ đáng chú ý hơn khi tình trạng lặp lại, ảnh hưởng công việc, sinh hoạt hoặc người thân nhận thấy sự thay đổi rõ.

Trong thực hành lâm sàng, bác sĩ thường quan tâm đến thời gian xuất hiện, mức độ tiến triển, khả năng tự chăm sóc, thay đổi hành vi và các triệu chứng đi kèm. Một người thỉnh thoảng quên do quá tải công việc khác với người quên đường quen thuộc, quên cách dùng vật dụng hoặc nhầm lẫn ngày tháng thường xuyên.

Nguyên nhân thường gặp gây hay quên

Thiếu ngủ và căng thẳng kéo dài là nguyên nhân rất thường gặp. Giấc ngủ giúp não củng cố trí nhớ; khi ngủ ít, ngủ chập chờn hoặc làm việc căng thẳng nhiều tuần, khả năng chú ý và ghi nhớ ngắn hạn dễ suy giảm.

Rối loạn cảm xúc như lo âu, trầm cảm có thể làm người bệnh cảm giác đầu óc chậm, khó tập trung và nhớ kém. Đây đôi khi được gọi là giảm trí nhớ giả do tâm lý, nhưng vẫn cần được thăm khám nếu kéo dài hoặc ảnh hưởng sinh hoạt.

Bệnh lý cơ thể như rối loạn tuyến giáp, thiếu vitamin B12, thiếu máu, đái tháo đường, bệnh gan thận hoặc tác dụng phụ của thuốc an thần, thuốc ngủ, thuốc chống dị ứng cũng có thể làm trí nhớ giảm. Người bệnh không nên tự ngưng thuốc mà cần trao đổi với bác sĩ.

Bệnh lý thần kinh bao gồm suy giảm nhận thức nhẹ, sa sút trí tuệ, di chứng đột quỵ, chấn thương đầu hoặc bệnh Parkinson có thể biểu hiện bằng quên tăng dần. Nguy cơ này thường được lưu ý hơn ở người lớn tuổi hoặc khi có thay đổi hành vi, ngôn ngữ, định hướng.

Dấu hiệu cần đi khám chuyên khoa

Nên đi khám nếu hay quên kéo dài trên vài tuần đến vài tháng, tăng dần, lặp lại nhiều lần trong ngày hoặc làm giảm hiệu quả công việc, học tập, quản lý tiền bạc và sinh hoạt gia đình. Việc đánh giá sớm giúp phân biệt nguyên nhân có thể điều chỉnh với bệnh lý thần kinh cần theo dõi lâu dài.

ADS

Bài viết

Top 5 Địa chỉ Phòng khám da liễu TPHCM uy tín nhất hiện nay

Theo số liệu thống kê mới nhất từ Sở Y tế TP.HCM, nhu cầu thăm khám và điều trị các bệnh lý...

Đọc bài viết →

Các dấu hiệu cần chú ý gồm quên đường quen thuộc, quên tên người thân, đặt đồ vật sai vị trí bất thường, khó tìm từ khi nói, thay đổi tính cách, dễ cáu gắt, nghi ngờ vô cớ, giảm khả năng tự chăm sóc hoặc làm việc quen thuộc. Nếu xuất hiện đột ngột sau đau đầu dữ dội, yếu liệt, nói khó, lú lẫn, cần đi cấp cứu.

Bác sĩ thường đánh giá giảm trí nhớ ra sao

Khi thăm khám, bác sĩ sẽ hỏi bệnh sử, thuốc đang dùng, giấc ngủ, tâm trạng, bệnh nền và mức độ ảnh hưởng trong đời sống. Người thân đi cùng có thể cung cấp thông tin quan trọng vì đôi khi người bệnh không nhận ra đầy đủ sự thay đổi của bản thân.

Tùy trường hợp, bác sĩ có thể dùng các bài kiểm tra nhận thức ngắn như đánh giá trí nhớ, chú ý, ngôn ngữ, khả năng định hướng; đồng thời chỉ định xét nghiệm máu để tìm nguyên nhân như thiếu vitamin B12, rối loạn tuyến giáp, đường huyết hoặc rối loạn điện giải. Chẩn đoán hình ảnh não được cân nhắc nếu có dấu hiệu thần kinh khu trú, khởi phát nhanh hoặc nghi ngờ tổn thương não.

Cách hỗ trợ trí nhớ an toàn tại nhà

Với tình trạng hay quên liên quan đến lối sống, nên ưu tiên ngủ đủ, giảm rượu bia, hạn chế thức khuya, vận động đều và sắp xếp công việc bằng lịch nhắc, ghi chú, hộp thuốc theo ngày. Những biện pháp này giúp giảm gánh nặng cho trí nhớ ngắn hạn và tạo thói quen ổn định.

Chế độ ăn cân bằng, kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu và duy trì giao tiếp xã hội cũng có lợi cho sức khỏe não bộ. Tuy nhiên, không nên tự mua thuốc bổ não, thuốc tăng trí nhớ hoặc thực phẩm chức năng với kỳ vọng thay thế thăm khám, nhất là khi triệu chứng tăng dần.

Câu hỏi thường gặp

Hay quên ở người trẻ có đáng lo không?

Hay quên ở người trẻ thường liên quan đến thiếu ngủ, căng thẳng, làm nhiều việc cùng lúc hoặc lo âu. Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài, ảnh hưởng công việc, học tập hoặc kèm đau đầu, co giật, yếu tê, nên đi khám để loại trừ nguyên nhân thần kinh và chuyển hóa.

Giảm trí nhớ có phải luôn là sa sút trí tuệ không?

Không. Giảm trí nhớ có thể do thiếu ngủ, trầm cảm, rối loạn tuyến giáp, thiếu vitamin B12, tác dụng phụ thuốc hoặc bệnh lý khác có thể điều chỉnh. Sa sút trí tuệ thường là tình trạng tiến triển, ảnh hưởng nhiều lĩnh vực nhận thức và sinh hoạt hằng ngày.

Khi nào hay quên cần đi cấp cứu?

Cần đi cấp cứu nếu giảm trí nhớ hoặc lú lẫn xuất hiện đột ngột, kèm yếu liệt, méo miệng, nói khó, đau đầu dữ dội, co giật, sốt cao, chấn thương đầu hoặc mất ý thức. Đây có thể là dấu hiệu của đột quỵ, nhiễm trùng thần kinh hoặc tình trạng cấp tính khác.

Nội dung chỉ nhằm mục đích tham khảo. Khi hay quên, giảm trí nhớ kéo dài hoặc tăng dần, người bệnh nên thăm khám bác sĩ để được đánh giá nguyên nhân và hướng xử trí phù hợp.