Đau dạ dày là gì? Triệu chứng thường gặp

Đau dạ dày là cách gọi phổ biến khi người bệnh có cảm giác đau, nóng rát, cồn cào hoặc khó chịu ở vùng thượng vị. Triệu chứng này khá thường gặp, có thể liên quan đến rối loạn tiêu hóa, viêm niêm mạc dạ dày, trào ngược, loét dạ dày – tá tràng hoặc thói quen ăn uống, căng thẳng kéo dài.

Nội dung dưới đây giúp người bệnh nhận biết đau dạ dày theo hướng y tế phổ thông, hiểu các dấu hiệu cần chú ý và biết khi nào nên đi khám. Bài viết không thay thế chẩn đoán của bác sĩ, đặc biệt khi đau dữ dội, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.

ADS

Cơ sở y tế

Phòng khám y học cổ truyền Phúc An Duyên TPHCM

Bác sĩ đại học y dược TPHCM trực tiếp thăm khám, tư vấn và điều trị cho bạn

Xem chi tiết →

Đau dạ dày là gì?

Đau dạ dày thường được hiểu là cảm giác đau hoặc khó chịu ở vùng bụng trên, ngay dưới xương ức. Người bệnh có thể mô tả là đau âm ỉ, đau quặn từng cơn, nóng rát, cồn cào, đầy tức hoặc đau tăng sau ăn, khi đói, khi uống rượu bia hoặc sau giai đoạn căng thẳng.

Về mặt y khoa, một cơn đau ở vùng thượng vị không phải lúc nào cũng xuất phát từ dạ dày. Gan mật, tụy, thực quản, tim mạch hoặc một số bệnh lý khác cũng có thể gây triệu chứng tương tự. Vì vậy, việc tự kết luận “đau dạ dày” chỉ dựa trên vị trí đau có thể bỏ sót những nguyên nhân cần xử lý sớm.

Triệu chứng đau dạ dày thường gặp

Triệu chứng thường gặp gồm đau vùng thượng vị, nóng rát sau xương ức, đầy hơi, ợ chua, buồn nôn, ăn nhanh no, chán ăn hoặc cảm giác cồn cào khi đói. Một số người đau tăng sau bữa ăn nhiều dầu mỡ, cà phê, rượu bia hoặc khi thức khuya, stress kéo dài.

Đau dạ dày có thể diễn ra từng đợt rồi giảm, nhưng cũng có trường hợp kéo dài nhiều tuần. Nếu người bệnh phải dùng thuốc giảm đau hoặc thuốc trung hòa acid thường xuyên để chịu đựng, nên đi khám để được đánh giá đúng nguyên nhân, thay vì tự xử lý lặp đi lặp lại.

Nguyên nhân nào có thể gây đau dạ dày?

Nguyên nhân thường gặp có thể bao gồm viêm dạ dày, loét dạ dày – tá tràng, trào ngược dạ dày thực quản, nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori, dùng thuốc giảm đau kháng viêm không steroid kéo dài, rượu bia, hút thuốc lá, ăn uống thất thường hoặc căng thẳng.

Không phải mọi trường hợp đau đều cần nội soi ngay, nhưng bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm hoặc nội soi khi triệu chứng kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc có dấu hiệu cảnh báo. Theo Tổ chức Y tế Thế giới và nhiều hướng dẫn tiêu hóa, nhiễm HP là yếu tố liên quan quan trọng với viêm loét dạ dày và cần được đánh giá đúng cách khi nghi ngờ.

Khi nào đau dạ dày cần đi khám sớm?

Cần đi khám sớm nếu đau dữ dội, đau tăng nhanh, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, sụt cân không rõ nguyên nhân, nuốt nghẹn, thiếu máu, sốt, nôn ói kéo dài hoặc đau bụng kèm vã mồ hôi, khó thở, đau lan lên ngực. Đây là những dấu hiệu không nên tự theo dõi tại nhà.

Người trên 40-50 tuổi mới xuất hiện triệu chứng tiêu hóa kéo dài, người có tiền sử loét dạ dày, dùng thuốc giảm đau thường xuyên hoặc có người thân mắc ung thư đường tiêu hóa cũng nên trao đổi với bác sĩ. Khám sớm giúp xác định có cần xét nghiệm HP, xét nghiệm máu, siêu âm, nội soi hay hướng xử lý khác hay không.

Có thể chăm sóc tại nhà thế nào cho an toàn?

Nếu đau nhẹ, không có dấu hiệu cảnh báo, người bệnh có thể tạm thời ăn mềm, chia nhỏ bữa, hạn chế rượu bia, cà phê, thức ăn cay chua nhiều dầu mỡ, ngủ đủ và theo dõi triệu chứng. Nên ghi lại thời điểm đau, món ăn liên quan, thuốc đang dùng và yếu tố stress để cung cấp cho bác sĩ khi cần.

Không nên tự dùng kháng sinh diệt HP, thuốc giảm đau hoặc thuốc dạ dày kéo dài nếu chưa được hướng dẫn. Một số thuốc có thể làm giảm triệu chứng tạm thời nhưng che lấp bệnh lý cần khám. Đặc biệt, thuốc giảm đau kháng viêm có thể làm tăng nguy cơ kích ứng hoặc loét dạ dày ở một số người.

ADS

Bác sĩ

Bác sĩ Chuyên khoa I Võ Thị Hồng Ngọc

Bác sĩ Chuyên khoa I Võ Thị Hồng Ngọc là bác sĩ Y học cổ truyền tại TP.HCM, có kinh nghiệm trong châm cứu, cơ xương khớp, phục hồi vận động và hỗ trợ điều trị các bệnh lý thường gặp theo định hướng Đông y.

Xem hồ sơ →

Bác sĩ thường kiểm tra gì khi người bệnh đau dạ dày?

Khi thăm khám, bác sĩ thường hỏi vị trí đau, thời gian xuất hiện, mối liên quan với bữa ăn, tình trạng ợ chua, buồn nôn, sụt cân, tiền sử dùng thuốc và bệnh nền. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể khám bụng, chỉ định xét nghiệm máu, test HP, siêu âm ổ bụng hoặc nội soi tiêu hóa.

Việc nội soi không phải lúc nào cũng bắt buộc, nhưng có giá trị khi cần quan sát niêm mạc dạ dày – tá tràng, tìm viêm loét, xuất huyết hoặc tổn thương nghi ngờ. Người bệnh nên hỏi rõ mục tiêu kiểm tra, cách chuẩn bị trước nội soi và các lựa chọn theo dõi sau khi có kết quả.

Phòng tránh đau dạ dày tái phát

Phòng tránh nên bắt đầu từ thói quen ăn uống điều độ, không bỏ bữa kéo dài, hạn chế rượu bia, không hút thuốc, ngủ đủ, quản lý stress và tránh tự dùng thuốc giảm đau thường xuyên. Người đã được chẩn đoán HP hoặc viêm loét cần tuân thủ phác đồ bác sĩ kê, không ngưng thuốc giữa chừng.

Nếu triệu chứng tái phát nhiều lần dù đã thay đổi lối sống, không nên chỉ tiếp tục kiêng khem. Khám chuyên khoa tiêu hóa giúp xác định nguyên nhân cụ thể và lựa chọn hướng xử lý phù hợp, từ điều chỉnh thuốc, xét nghiệm HP đến nội soi khi có chỉ định.

Câu hỏi thường gặp về đau dạ dày

Đau dạ dày có tự khỏi được không?

Có thể, nếu đau dạ dày nhẹ do ăn uống thất thường hoặc stress tạm thời, triệu chứng có thể giảm khi nghỉ ngơi và điều chỉnh sinh hoạt. Tuy nhiên, nếu đau kéo dài, tái phát hoặc kèm nôn ra máu, phân đen, sụt cân, người bệnh nên đi khám để tránh bỏ sót bệnh lý.

Đau dạ dày có phải lúc nào cũng cần nội soi không?

Không phải lúc nào đau dạ dày cũng cần nội soi ngay. Bác sĩ sẽ cân nhắc tuổi, thời gian đau, mức độ triệu chứng, dấu hiệu cảnh báo và tiền sử bệnh. Nội soi thường được xem xét khi triệu chứng kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc nghi ngờ viêm loét, xuất huyết, tổn thương cần quan sát trực tiếp.

Đau dạ dày nên ăn gì cho dễ chịu hơn?

Người bị đau dạ dày có thể ưu tiên thức ăn mềm, dễ tiêu, chia nhỏ bữa, tránh ăn quá no và hạn chế rượu bia, cà phê, món cay chua nhiều dầu mỡ. Cách ăn phù hợp còn tùy nguyên nhân, nên đi khám nếu phải kiêng khem nhiều nhưng triệu chứng vẫn không cải thiện.

Đau dạ dày và trào ngược có giống nhau không?

Không hoàn toàn giống nhau. Đau dạ dày thường mô tả đau hoặc khó chịu vùng thượng vị, trong khi trào ngược thường gây ợ chua, nóng rát sau xương ức, cảm giác dịch chua trào lên họng. Hai tình trạng có thể đi cùng nhau, nên cần bác sĩ đánh giá nếu triệu chứng dai dẳng.

Nhiễm vi khuẩn HP có gây đau dạ dày không?

Có thể. Vi khuẩn HP liên quan đến viêm dạ dày và loét dạ dày – tá tràng ở một số người, nhưng không phải ai nhiễm HP cũng đau. Khi nghi ngờ đau dạ dày do HP, người bệnh nên xét nghiệm theo chỉ định và không tự mua kháng sinh để tránh kháng thuốc.

Uống thuốc giảm đau có làm đau dạ dày nặng hơn không?

Có thể, nhất là nhóm thuốc giảm đau kháng viêm không steroid dùng kéo dài hoặc không đúng hướng dẫn. Nhóm thuốc này có thể kích ứng niêm mạc và tăng nguy cơ loét ở một số người. Nếu đang đau dạ dày, nên báo bác sĩ về mọi thuốc đang dùng.

Đau dạ dày ban đêm có đáng lo không?

Cần chú ý nếu đau dạ dày ban đêm lặp lại nhiều lần, làm mất ngủ, kèm nôn ói, sụt cân, phân đen hoặc đau tăng dần. Một số cơn đau liên quan acid, loét hoặc trào ngược có thể nặng về đêm. Khám tiêu hóa giúp xác định nguyên nhân và hướng xử lý phù hợp.

Đau dạ dày khi đói là dấu hiệu gì?

Đau khi đói có thể gặp trong rối loạn acid, viêm loét dạ dày – tá tràng hoặc thói quen ăn uống không đều, nhưng không đủ để kết luận bệnh. Nếu đau dạ dày khi đói xuất hiện thường xuyên, người bệnh nên ghi lại thời điểm đau và đi khám nếu kéo dài.

Bài viết cung cấp thông tin y tế tham khảo, không thay thế chẩn đoán hoặc điều trị trực tiếp. Khi đau nhiều, kéo dài hoặc có dấu hiệu cảnh báo, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám.