Đau khớp gối là bệnh gì? Nguyên nhân thường gặp

Đau khớp gối là triệu chứng rất thường gặp ở người trưởng thành, người chơi thể thao, người lao động nặng và cả người lớn tuổi. Cơn đau có thể chỉ là phản ứng sau vận động quá mức, nhưng cũng có thể liên quan đến chấn thương, thoái hóa khớp, viêm khớp hoặc bệnh lý cần điều trị. Bài viết này giúp bạn hiểu đau khớp gối là bệnh gì, các nguyên nhân thường gặp và khi nào nên đi khám để được đánh giá đúng.

Đau khớp gối là gì?

Khớp gối là một trong những khớp chịu tải lớn nhất cơ thể. Khi đi bộ, leo cầu thang, ngồi xổm, chạy nhảy hoặc mang vác, khớp gối phải phối hợp giữa xương, sụn, dây chằng, gân, cơ và bao hoạt dịch. Đau khớp gối là cảm giác đau, nhức, căng tức, nóng rát hoặc khó chịu ở phía trước, sau, trong, ngoài hoặc sâu bên trong khớp gối.

Đau gối không phải là một chẩn đoán duy nhất. Đây là triệu chứng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Có người đau sau chấn thương rõ ràng, có người đau tăng dần theo thời gian, có người kèm sưng nóng, cứng khớp, lạo xạo hoặc hạn chế đi lại. Vì vậy, cần xem xét hoàn cảnh xuất hiện đau, tuổi, nghề nghiệp, thói quen vận động và các dấu hiệu đi kèm.

Nguyên nhân thường gặp gây đau khớp gối

Nguyên nhân đau khớp gối rất đa dạng. Ở người trẻ, đau có thể liên quan đến bong gân, căng gân, tổn thương sụn chêm hoặc dây chằng sau vận động mạnh. Ở người trung niên và lớn tuổi, thoái hóa khớp gối là nguyên nhân thường gặp, nhất là khi đau tăng lúc đi lại, leo cầu thang và giảm khi nghỉ.

Viêm khớp cũng có thể gây đau gối, thường kèm sưng, nóng, cứng khớp buổi sáng hoặc đau nhiều khớp. Một số bệnh lý như gout, viêm khớp dạng thấp, nhiễm khuẩn khớp hoặc bệnh tự miễn cần được bác sĩ đánh giá sớm vì cách điều trị khác nhau. Ngoài ra, đau vùng gối đôi khi xuất phát từ hông, cột sống thắt lưng hoặc bàn chân làm thay đổi dáng đi.

Thoái hóa khớp gối

Thoái hóa khớp gối xảy ra khi sụn khớp và cấu trúc quanh khớp bị tổn thương theo thời gian. Người bệnh thường đau khi đứng lâu, đi nhiều, lên xuống cầu thang, ngồi xổm hoặc đứng lên sau khi ngồi lâu. Có thể nghe tiếng lạo xạo, cảm giác cứng khớp ngắn sau nghỉ ngơi và giảm tầm vận động.

Chấn thương dây chằng, sụn chêm và gân cơ

Chấn thương thường gặp sau té ngã, xoay gối đột ngột, chơi thể thao hoặc tai nạn lao động. Dấu hiệu gợi ý gồm đau xuất hiện ngay sau chấn thương, sưng nhanh, bầm tím, cảm giác lỏng gối, kẹt khớp hoặc không thể chịu lực. Những trường hợp này nên được khám để tránh bỏ sót tổn thương cần điều trị chuyên sâu.

Viêm khớp và bệnh lý toàn thân

Đau gối kèm sưng nóng đỏ, sốt, mệt mỏi, cứng khớp buổi sáng kéo dài hoặc đau nhiều khớp có thể gợi ý nguyên nhân viêm. Gout có thể gây đau dữ dội từng đợt, đôi khi liên quan chế độ ăn, rượu bia hoặc bệnh chuyển hóa. Viêm khớp dạng thấp thường ảnh hưởng nhiều khớp và cần điều trị sớm để hạn chế tổn thương lâu dài.

Dấu hiệu đi kèm giúp định hướng nguyên nhân

Nếu đau gối tăng khi vận động và giảm khi nghỉ, nguyên nhân cơ học như quá tải, thoái hóa hoặc tổn thương cấu trúc quanh khớp thường được nghĩ đến. Nếu đau kèm sưng nóng, cứng khớp kéo dài, đau về đêm hoặc sốt, cần chú ý nhóm nguyên nhân viêm hoặc nhiễm khuẩn.

Đau ở mặt trước gối có thể liên quan đến khớp chè đùi, gân bánh chè hoặc thói quen leo cầu thang, ngồi xổm. Đau mặt trong gối có thể gặp trong thoái hóa khoang trong, tổn thương dây chằng bên trong hoặc sụn chêm. Đau sau gối có thể liên quan đến nang hoạt dịch, căng cơ hoặc vấn đề mạch máu, tùy triệu chứng đi kèm.

Khi nào đau khớp gối nên đi khám?

Bạn nên đi khám nếu đau kéo dài hơn vài ngày đến vài tuần, đau tái phát nhiều lần, ảnh hưởng đi lại, không thể leo cầu thang như bình thường hoặc phải dùng thuốc giảm đau thường xuyên. Khám sớm cũng cần thiết nếu gối sưng, nóng, đỏ, biến dạng, có tiếng “rắc” khi chấn thương, cảm giác lỏng gối, kẹt gối hoặc không thể duỗi gập hoàn toàn.

Cần đến cơ sở y tế ngay nếu đau gối sau chấn thương mạnh, không đứng chịu lực được, sốt kèm sưng nóng khớp, đau tăng nhanh, vết thương hở quanh gối hoặc nghi nhiễm khuẩn. Những dấu hiệu này có thể cần xử trí khẩn để bảo vệ chức năng khớp.

Bác sĩ thường kiểm tra những gì?

Bác sĩ sẽ hỏi vị trí đau, thời điểm bắt đầu, hoàn cảnh chấn thương, mức độ ảnh hưởng vận động, bệnh nền, thuốc đang dùng và các triệu chứng toàn thân. Khám khớp gối thường bao gồm quan sát dáng đi, sưng biến dạng, tầm vận động, điểm đau, độ vững dây chằng và dấu hiệu tổn thương sụn chêm.

ADS

Bác sĩ

Bác sĩ Chuyên khoa I Võ Thị Hồng Ngọc

Bác sĩ Chuyên khoa I Võ Thị Hồng Ngọc là bác sĩ Y học cổ truyền tại TP.HCM, có kinh nghiệm trong châm cứu, cơ xương khớp, phục hồi vận động và hỗ trợ điều trị các bệnh lý thường gặp theo định hướng Đông y.

Xem hồ sơ →

X-quang có thể giúp đánh giá thoái hóa, lệch trục hoặc tổn thương xương. Siêu âm có thể hỗ trợ đánh giá tràn dịch, gân và mô mềm. MRI thường được cân nhắc khi nghi tổn thương dây chằng, sụn chêm, sụn khớp hoặc khi triệu chứng kéo dài chưa rõ nguyên nhân. Xét nghiệm máu hoặc chọc dịch khớp có thể cần thiết nếu nghi viêm khớp, gout hoặc nhiễm khuẩn.

Điều trị đau khớp gối thường theo hướng nào?

Điều trị phụ thuộc nguyên nhân. Với đau do quá tải nhẹ, nghỉ ngơi tương đối, chườm lạnh trong giai đoạn đau cấp, giảm hoạt động gây đau và tập phục hồi phù hợp có thể giúp cải thiện. Với thoái hóa khớp gối, kiểm soát cân nặng, tăng sức mạnh cơ đùi, điều chỉnh hoạt động và dùng thuốc theo chỉ định là nền tảng quan trọng.

Người bệnh không nên tự dùng thuốc giảm đau, kháng viêm hoặc thuốc tiêm truyền không rõ nguồn gốc. Các thuốc này có thể ảnh hưởng dạ dày, gan, thận, tim mạch hoặc tương tác với thuốc đang dùng. Tiêm nội khớp, vật lý trị liệu, nẹp hỗ trợ hoặc can thiệp phẫu thuật chỉ nên thực hiện khi có chỉ định rõ từ bác sĩ chuyên khoa.

Cách chăm sóc và phòng ngừa tái phát

Bạn có thể giảm áp lực lên khớp gối bằng cách duy trì cân nặng hợp lý, tránh tăng tải đột ngột, khởi động trước khi tập, chọn giày phù hợp và hạn chế ngồi xổm hoặc quỳ gối lâu nếu đang đau. Khi tập luyện, nên tăng cường cơ đùi trước, cơ mông và cơ quanh hông để giúp khớp gối ổn định hơn.

Nếu công việc phải đứng lâu hoặc đi cầu thang nhiều, nên sắp xếp thời gian nghỉ xen kẽ, tránh mang vác quá sức và theo dõi triệu chứng sau mỗi ngày làm việc. Người đã từng chấn thương gối nên phục hồi chức năng đúng cách trước khi quay lại thể thao để giảm nguy cơ tái phát.

Câu hỏi thường gặp về đau khớp gối

Đau khớp gối có phải luôn do thoái hóa không?

Không. Thoái hóa là nguyên nhân thường gặp ở người trung niên và lớn tuổi, nhưng đau gối còn có thể do chấn thương, viêm khớp, gout, tổn thương sụn chêm, dây chằng hoặc quá tải khi vận động.

Đau gối có nên chườm nóng hay chườm lạnh?

Nếu đau sau chấn thương hoặc sưng nóng mới xuất hiện, chườm lạnh thường phù hợp hơn trong giai đoạn đầu. Chườm nóng có thể giúp thư giãn cơ khi đau mỏi mạn tính, nhưng không nên dùng khi khớp đang sưng nóng đỏ.

Khi nào cần chụp MRI khớp gối?

MRI thường được cân nhắc khi nghi tổn thương dây chằng, sụn chêm, sụn khớp, đau kéo dài không rõ nguyên nhân hoặc điều trị ban đầu không cải thiện. Không phải mọi trường hợp đau gối đều cần chụp MRI ngay.

Có nên tự mua thuốc giảm đau khi đau gối?

Không nên tự dùng thuốc kéo dài. Thuốc giảm đau, kháng viêm có thể có tác dụng phụ và cần được lựa chọn theo bệnh nền, tuổi, thuốc đang dùng và nguyên nhân đau.

Đau gối có nên tiếp tục tập thể dục không?

Nên tránh hoạt động làm đau tăng rõ, nhưng không nhất thiết phải nằm nghỉ hoàn toàn. Các bài tập nhẹ, đúng kỹ thuật và phù hợp nguyên nhân thường có lợi. Nếu đau tăng khi tập, hãy dừng lại và hỏi ý kiến bác sĩ hoặc kỹ thuật viên phục hồi chức năng.

Đau gối kèm sưng có nguy hiểm không?

Sưng gối có thể do tràn dịch, chấn thương, viêm khớp, gout hoặc nhiễm khuẩn. Nếu sưng nóng đỏ, đau nhiều, sốt hoặc không đi lại được, nên đi khám sớm.

Người thừa cân có dễ đau khớp gối hơn không?

Có. Cân nặng cao làm tăng tải lên khớp gối khi đi lại và leo cầu thang. Giảm cân hợp lý có thể giúp giảm đau và làm chậm tiến triển thoái hóa ở nhiều người.

Đau khớp gối nên khám chuyên khoa nào?

Bạn có thể khám cơ xương khớp, chấn thương chỉnh hình hoặc phục hồi chức năng. Nếu đau sau chấn thương nặng, biến dạng, không chịu lực được hoặc sốt kèm sưng nóng khớp, nên đến cơ sở y tế ngay.

Thông tin trong bài chỉ dùng để tham khảo, không thay thế chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ. Nếu đau khớp gối kéo dài, sưng nóng, đau sau chấn thương hoặc ảnh hưởng đi lại, hãy đến cơ sở y tế để được đánh giá phù hợp.