Thoái hóa cột sống là gì? Ai dễ mắc bệnh này?

Thoái hóa cột sống là tình trạng các cấu trúc của cột sống bị lão hóa, mòn hoặc biến đổi theo thời gian. Đây là vấn đề rất thường gặp ở người trưởng thành, đặc biệt khi tuổi tăng, nhưng không phải cứ đau lưng hay đau cổ là chắc chắn do thoái hóa. Bài viết này giúp bạn hiểu thoái hóa cột sống là gì, ai dễ mắc bệnh này và khi nào nên đi khám để được đánh giá đúng.

Thoái hóa cột sống là gì?

Cột sống gồm các đốt sống, đĩa đệm, khớp liên mấu, dây chằng và hệ cơ nâng đỡ. Theo thời gian, đĩa đệm có thể mất nước, giảm độ đàn hồi; sụn khớp bị mòn; dây chằng dày lên; gai xương có thể hình thành ở rìa đốt sống. Những thay đổi này được gọi chung là thoái hóa cột sống.

ADS

Bài viết

Top 5 Phòng khám Cơ Xương Khớp TPHCM Uy Tín

Các bệnh lý về hệ vận động đang ngày càng trẻ hóa tại các đô thị lớn. Theo số liệu thống kê...

Đọc bài viết →

Thoái hóa thường gặp ở cột sống cổ và cột sống thắt lưng vì hai vùng này vận động nhiều và chịu tải lớn. Tình trạng thoái hóa có thể gây đau, cứng vùng cổ lưng, hạn chế vận động hoặc chèn ép rễ thần kinh trong một số trường hợp. Tuy nhiên, mức độ thoái hóa trên phim chụp không luôn tương ứng với mức độ đau; bác sĩ cần kết hợp triệu chứng, thăm khám và hình ảnh học khi cần.

Ai dễ mắc thoái hóa cột sống?

Người lớn tuổi là nhóm thường gặp nhất vì quá trình lão hóa tự nhiên làm đĩa đệm và khớp cột sống suy giảm dần. Dù vậy, thoái hóa cột sống không chỉ xuất hiện ở người cao tuổi. Nhiều người trong độ tuổi lao động cũng có triệu chứng sớm do ngồi lâu, ít vận động, làm việc sai tư thế hoặc thường xuyên mang vác nặng.

Nhóm nhân viên văn phòng, tài xế, công nhân bốc vác, người làm việc phải cúi gập cổ lâu, người thường xuyên dùng điện thoại ở tư thế cúi đầu, người thừa cân béo phì và người ít tập luyện có nguy cơ cao hơn. Tiền sử chấn thương cột sống, hút thuốc lá, cơ lưng bụng yếu hoặc bệnh lý cơ xương khớp khác cũng có thể làm triệu chứng dễ xuất hiện.

Ở phụ nữ sau mãn kinh, thay đổi nội tiết và nguy cơ loãng xương có thể làm hệ xương khớp nhạy cảm hơn. Tuy nhiên, mỗi người có nguy cơ khác nhau; không nên tự chẩn đoán chỉ dựa vào tuổi hoặc nghề nghiệp.

Triệu chứng thường gặp của thoái hóa cột sống

Triệu chứng phổ biến nhất là đau âm ỉ tại vùng cổ, vai gáy hoặc thắt lưng. Cơn đau có thể tăng khi ngồi lâu, đứng lâu, cúi ngửa, xoay người hoặc sau một ngày làm việc nhiều. Một số người cảm thấy cứng lưng buổi sáng, khó xoay cổ, đau mỏi lan ra vai hoặc đau lưng lan xuống mông.

Nếu thoái hóa gây hẹp lỗ liên hợp, hẹp ống sống hoặc chèn ép rễ thần kinh, người bệnh có thể tê bì, châm chích, đau lan xuống tay chân, yếu cơ hoặc đi lại khó. Với thoái hóa cột sống cổ, cần chú ý các biểu hiện như tê tay, yếu bàn tay, đi không vững hoặc cảm giác vụng về khi cài nút áo, cầm đồ vật.

Khi nào thoái hóa cột sống cần đi khám?

Bạn nên đi khám nếu đau cổ hoặc đau lưng kéo dài hơn vài ngày đến vài tuần, đau tái phát nhiều lần, ảnh hưởng giấc ngủ, công việc hoặc sinh hoạt hằng ngày. Khám sớm cũng cần thiết khi đau lan xuống tay chân, tê bì, yếu cơ, đi lại khó hoặc đã dùng thuốc giảm đau nhưng không cải thiện.

Cần đến cơ sở y tế ngay nếu đau sau chấn thương mạnh, sốt kèm đau lưng, sụt cân không rõ nguyên nhân, đau tăng nhanh về đêm, yếu tay chân tiến triển, bí tiểu, tiểu không tự chủ hoặc tê vùng yên ngựa. Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý nghiêm trọng hơn thoái hóa thông thường.

Bác sĩ chẩn đoán bằng cách nào?

Bác sĩ thường bắt đầu bằng hỏi bệnh và khám lâm sàng: vị trí đau, hướng lan đau, thời gian xuất hiện, nghề nghiệp, tư thế làm việc, tiền sử chấn thương và thuốc đã dùng. Khám thần kinh có thể bao gồm kiểm tra sức cơ, cảm giác, phản xạ và khả năng đi lại.

X-quang có thể cho thấy gai xương, hẹp khe đĩa đệm hoặc biến đổi đường cong cột sống. MRI thường được chỉ định khi nghi chèn ép thần kinh, đau kéo dài không cải thiện hoặc có dấu hiệu cảnh báo. Không phải mọi trường hợp đau lưng đều cần chụp MRI ngay; chỉ định nên dựa trên thăm khám và mục tiêu điều trị.

Điều trị và chăm sóc thường theo hướng nào?

Điều trị thoái hóa cột sống thường bắt đầu bằng các biện pháp bảo tồn như điều chỉnh tư thế, giảm tải cột sống, tập phục hồi chức năng, dùng thuốc theo chỉ định và kiểm soát cân nặng. Vật lý trị liệu có thể giúp tăng sức mạnh cơ vùng cổ lưng, cải thiện linh hoạt và giảm nguy cơ tái phát.

Người bệnh không nên tự dùng thuốc giảm đau, kháng viêm hoặc thuốc giãn cơ kéo dài, nhất là khi có bệnh dạ dày, gan thận, tim mạch hoặc đang dùng thuốc chống đông. Can thiệp chuyên sâu chỉ được cân nhắc khi điều trị bảo tồn không hiệu quả, đau ảnh hưởng nặng hoặc có chèn ép thần kinh rõ.

Cách giảm nguy cơ tiến triển và tái phát

Bạn có thể giảm áp lực lên cột sống bằng cách duy trì cân nặng hợp lý, tập luyện đều đặn, tăng sức mạnh cơ lưng bụng, tránh ngồi bất động quá lâu và sắp xếp bàn ghế làm việc phù hợp. Khi nâng vật nặng, nên gập gối, giữ lưng thẳng và đưa vật sát người thay vì cúi gập lưng.

Nên nghỉ giải lao sau mỗi 30 đến 60 phút ngồi làm việc, xoay vai nhẹ, đứng dậy đi lại và tránh cúi cổ nhìn điện thoại trong thời gian dài. Nếu đã có triệu chứng, bài tập nên được cá nhân hóa theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc kỹ thuật viên phục hồi chức năng.

Câu hỏi thường gặp về thoái hóa cột sống

Thoái hóa cột sống có phải bệnh của tuổi già không?

Tuổi cao làm nguy cơ tăng, nhưng người trẻ vẫn có thể bị đau và thay đổi thoái hóa sớm nếu ngồi lâu, ít vận động, làm việc sai tư thế, thừa cân hoặc từng chấn thương cột sống.

Thoái hóa cột sống có chữa khỏi hoàn toàn không?

Thoái hóa là quá trình mạn tính nên mục tiêu thường là giảm đau, cải thiện vận động, hạn chế tái phát và làm chậm tiến triển. Không nên tin các cam kết chữa khỏi hoàn toàn trong thời gian ngắn.

Đau lưng có phải chắc chắn do thoái hóa cột sống?

Không. Đau lưng có thể do căng cơ, thoát vị đĩa đệm, hẹp ống sống, bệnh thận, bệnh phụ khoa hoặc nguyên nhân khác. Cần thăm khám nếu đau kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường.

Có nên tự mua thuốc giảm đau khi bị thoái hóa cột sống?

Không nên tự dùng thuốc kéo dài. Thuốc giảm đau, kháng viêm hoặc giãn cơ có thể có tác dụng phụ và cần được lựa chọn theo tình trạng sức khỏe của từng người.

Thoái hóa cột sống có cần phẫu thuật không?

Đa số trường hợp không cần phẫu thuật. Phẫu thuật hoặc can thiệp chỉ được cân nhắc khi đau nặng kéo dài, chèn ép thần kinh rõ, yếu cơ tiến triển hoặc điều trị bảo tồn không hiệu quả.

Nên khám chuyên khoa nào?

Người bệnh có thể khám cơ xương khớp, chấn thương chỉnh hình, thần kinh hoặc phục hồi chức năng tùy triệu chứng. Nếu có yếu nhanh, bí tiểu hoặc đau sau chấn thương, nên đến cấp cứu.

Tập thể dục có làm bệnh nặng hơn không?

Tập đúng cách thường có lợi vì giúp tăng sức mạnh cơ và giảm tải cột sống. Tuy nhiên, bài tập không phù hợp có thể làm đau tăng, vì vậy nên được hướng dẫn nếu đang có triệu chứng.

Thoái hóa cột sống có gây tê tay chân không?

Có thể, nếu cấu trúc thoái hóa chèn ép rễ thần kinh hoặc tủy sống. Tê bì, yếu tay chân hoặc đi lại không vững là dấu hiệu nên đi khám sớm.

Thông tin trong bài chỉ dùng để tham khảo, không thay thế chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ. Nếu đau kéo dài, đau lan, tê yếu hoặc có dấu hiệu cảnh báo, hãy đến cơ sở y tế để được đánh giá phù hợp.