Viêm khớp là gì? Dấu hiệu nào cần đi khám chuyên khoa

Viêm khớp là thuật ngữ chỉ tình trạng viêm xảy ra tại một hoặc nhiều khớp, thường gây đau, sưng, nóng, cứng khớp hoặc hạn chế vận động. Đây không phải là một bệnh duy nhất mà là nhóm tình trạng có nhiều nguyên nhân khác nhau, từ thoái hóa khớp, viêm khớp dạng thấp, gout, nhiễm khuẩn cho đến viêm khớp sau chấn thương. Bài viết này giúp bạn hiểu viêm khớp là gì, dấu hiệu nào cần chú ý và khi nào nên đi khám chuyên khoa.

Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán của bác sĩ. Nếu bạn đang đau khớp kéo dài, sưng khớp, sốt, yếu vận động hoặc có bệnh nền, nên được thăm khám trực tiếp.

Viêm khớp là gì?

Khớp là nơi hai đầu xương tiếp xúc, được bao quanh bởi sụn khớp, bao hoạt dịch, dây chằng, gân cơ và dịch khớp. Khi quá trình viêm xuất hiện, các mô quanh khớp có thể bị kích thích, gây đau, sưng, nóng, đỏ hoặc cứng khớp. Một số trường hợp chỉ ảnh hưởng một khớp, trong khi một số bệnh lý có thể ảnh hưởng nhiều khớp cùng lúc.

Bệnh cơ xương khớp là nhóm nguyên nhân quan trọng gây hạn chế vận động và giảm chất lượng sống. Viêm khớp có thể gặp ở nhiều lứa tuổi, nhưng nguy cơ tăng ở người lớn tuổi, người thừa cân, có tiền sử gia đình, từng chấn thương khớp hoặc có bệnh tự miễn, rối loạn chuyển hóa.

Nguyên nhân thường gặp

Thoái hóa khớp là tình trạng sụn khớp mòn dần theo thời gian, thường gặp ở khớp gối, háng, cột sống và bàn tay. Người bệnh thường đau tăng khi vận động, giảm khi nghỉ, đôi khi cứng khớp ngắn sau khi ngủ dậy.

Viêm khớp dạng thấp là bệnh tự miễn, thường gây đau và sưng nhiều khớp nhỏ như khớp bàn ngón tay, cổ tay, có thể cứng khớp buổi sáng kéo dài. Gout liên quan đến rối loạn chuyển hóa acid uric, hay gây cơn đau dữ dội, sưng đỏ ở khớp ngón chân cái, cổ chân hoặc gối. Viêm khớp cũng có thể xảy ra sau nhiễm khuẩn, sau chấn thương, do bệnh vảy nến, lupus hoặc bệnh đường ruột viêm.

Dấu hiệu dễ nhận biết

Dấu hiệu thường gặp gồm đau khớp, sưng khớp, cảm giác nóng hoặc đỏ quanh khớp, cứng khớp sau khi nghỉ ngơi, khó co duỗi hoặc giảm tầm vận động. Một số người nghe tiếng lạo xạo khi cử động, đau tăng khi leo cầu thang, ngồi xổm hoặc mang vác nặng.

Với các bệnh viêm mang tính hệ thống, người bệnh có thể mệt mỏi, sốt nhẹ, sụt cân, đau nhiều khớp đối xứng hoặc cứng khớp buổi sáng kéo dài hơn 30 phút. Nếu đau khớp đi kèm ban da, khô mắt khô miệng, loét miệng, đau lưng viêm hoặc tiền sử vảy nến, bác sĩ có thể cần đánh giá thêm.

Dấu hiệu nào cần đi khám chuyên khoa?

Bạn nên đi khám chuyên khoa cơ xương khớp nếu đau khớp kéo dài hơn một đến hai tuần, đau tái phát nhiều lần, ảnh hưởng đi lại, làm việc hoặc giấc ngủ. Khám sớm cũng cần thiết khi khớp sưng rõ, nóng đỏ, cứng khớp buổi sáng kéo dài, đau nhiều khớp cùng lúc hoặc có tiền sử gout, viêm khớp dạng thấp, bệnh tự miễn.

Cần đi khám ngay hoặc đến cấp cứu nếu khớp sưng nóng đỏ dữ dội kèm sốt, đau sau chấn thương mạnh, không thể chịu lực lên chân, khớp biến dạng, đau tăng nhanh, hoặc người bệnh đang dùng thuốc ức chế miễn dịch. Viêm khớp nhiễm khuẩn tuy không phổ biến nhưng có thể gây tổn thương khớp nhanh nếu điều trị muộn.

Bác sĩ thường kiểm tra những gì?

Bác sĩ sẽ hỏi vị trí đau, thời điểm khởi phát, tính chất đau, yếu tố làm tăng hoặc giảm đau, số khớp bị ảnh hưởng, tiền sử chấn thương, thuốc đang dùng và bệnh nền. Khám khớp giúp đánh giá mức độ sưng, nóng, tầm vận động, biến dạng, sức cơ và các dấu hiệu ngoài khớp.

Tùy tình huống, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu như công thức máu, CRP, tốc độ lắng máu, acid uric, yếu tố dạng thấp hoặc anti-CCP; chụp X-quang, siêu âm khớp hoặc MRI nếu nghi tổn thương sâu. Một số trường hợp sưng khớp nhiều có thể cần chọc hút dịch khớp.

ADS

Bài viết

5 Phòng khám, bệnh viện y học cổ truyền uy tín TPHCM

Y học cổ truyền (YHCT) đang ngày càng khẳng định vị thế vững chắc trong lòng người dân TP.HCM nhờ xu hướng...

Đọc bài viết →

Điều trị và chăm sóc

Điều trị phụ thuộc nguyên nhân. Với đau khớp do quá tải hoặc thoái hóa nhẹ, bác sĩ có thể hướng dẫn giảm tải khớp, tập phục hồi chức năng, kiểm soát cân nặng và dùng thuốc giảm đau phù hợp. Với gout, kiểm soát cơn cấp và quản lý acid uric lâu dài là hai mục tiêu khác nhau. Với viêm khớp dạng thấp hoặc bệnh tự miễn, điều trị sớm bằng thuốc kiểm soát bệnh có thể giúp giảm nguy cơ tổn thương khớp.

Người bệnh không nên tự dùng thuốc kháng viêm, corticoid hoặc thuốc giảm đau kéo dài vì có thể ảnh hưởng dạ dày, gan thận, tim mạch và làm che lấp dấu hiệu nhiễm khuẩn.

Cách tự chăm sóc an toàn

Nếu đau nhẹ và không có dấu hiệu cảnh báo, bạn có thể nghỉ ngơi tương đối, tránh mang vác nặng, chườm lạnh khi khớp sưng nóng mới xuất hiện hoặc chườm ấm khi cứng khớp không kèm sưng nóng. Nên duy trì vận động nhẹ trong ngưỡng chịu được, vì bất động quá lâu có thể làm khớp cứng hơn.

Duy trì cân nặng hợp lý giúp giảm tải cho khớp gối, háng và cột sống. Tập luyện nên ưu tiên hoạt động ít tác động như đi bộ nhẹ, đạp xe chậm, bơi hoặc bài tập phục hồi chức năng được hướng dẫn.

Chuẩn bị gì khi đi khám?

Bạn nên ghi lại khớp nào đau, đau từ khi nào, đau vào buổi sáng hay sau vận động, có sưng nóng đỏ hay không, cơn đau kéo dài bao lâu và yếu tố làm đau tăng. Nếu có kết quả xét nghiệm, phim chụp, đơn thuốc cũ hoặc thuốc đang sử dụng, hãy mang theo.

Câu hỏi thường gặp về viêm khớp

Viêm khớp có giống thoái hóa khớp không?

Không hoàn toàn giống. Thoái hóa khớp là một nguyên nhân phổ biến, nhưng viêm khớp còn có thể do gout, tự miễn, nhiễm khuẩn, chấn thương hoặc bệnh lý khác.

Đau khớp có phải lúc nào cũng cần chụp MRI?

Không. MRI thường được cân nhắc khi nghi tổn thương sâu hoặc triệu chứng kéo dài không rõ nguyên nhân.

Có nên tự mua thuốc kháng viêm?

Không nên tự dùng kéo dài vì thuốc có thể gây tác dụng phụ, đặc biệt ở người có bệnh dạ dày, thận, tim mạch hoặc đang dùng thuốc chống đông.

Khớp sưng nóng đỏ có nguy hiểm không?

Có thể nguy hiểm nếu sưng nóng đỏ dữ dội, đau tăng nhanh hoặc kèm sốt. Cần khám sớm để loại trừ nhiễm khuẩn khớp hoặc cơn viêm cấp nặng.

Người bị viêm khớp có nên tập thể dục?

Thường nên vận động phù hợp để giữ sức cơ và độ linh hoạt khớp. Khi khớp đang sưng nóng hoặc đau nhiều, cần giảm tải và hỏi bác sĩ về bài tập phù hợp.

Nên khám chuyên khoa nào?

Bạn có thể khám chuyên khoa cơ xương khớp, nội cơ xương khớp, chấn thương chỉnh hình hoặc phục hồi chức năng tùy triệu chứng.

Bài viết nhằm cung cấp kiến thức y tế phổ thông. Chẩn đoán và điều trị viêm khớp cần dựa trên thăm khám trực tiếp, xét nghiệm và chỉ định của bác sĩ.